NÁMĚSTÍ JANA PALACHA 2, PRAHA 1

NOVÉ KNIHY: Dvakrát o lidovém Polsku

Antoni Dudek: PRL bez makijażu

Znak, Kraków 2008

 

Kniha Antoniho Dudka, dlouholetého pracovníka Instytutu Pamięci Narodowej a v současné době poradce jeho předsedy, je v Polsku uváděna senzačními otázkami typu: „Za co vděčíme Stalinovi?“ nebo „Jak to, že účast ve volbách do Sejmu byla 99,87%?“. Jedná se ale o sbírku článků a esejů politologa a historika, který se Polské lidové republice věnuje velmi intenzivně. Snaží se upozorňovat na nepříjemné paralely současnosti a minulosti, především v chování vládnoucích elit. V rozhovoru pro deník Polska se ptá Wiktor Świetlik: „W swojej nowej książce PRL bez makijażu opisuje pan mechanizm obsadzania wszelkich instytucji do bardzo niskiego stopnia przez partyjnych aparatczyków. Mamy tego pozostałość? Antoni Dudek: Tak. Ten system nomenklatury nadal istnieje. Co się zmienia rząd, to się zmienia prezes Orlenu. To spuścizna epoki, kiedy wiadomo było, że w danej instytucji nie tylko prezes musi pochodzić z nominacji partyjnej, ale nawet sprzątaczka musi mieć jakąś legitymacje polityczną”. (Citát z IPN) Antoni Dudek patří mezi odpůrce politiky „tlusté čáry“, netají se kritikou deníku Gazeta Wyborcza, zejména v otázce důvěryhodnosti archivů státní policie. Připouští, že někdy mohlo dojít ke zneužití, ale lustrace a otevření archivů podporuje. Dudek nejčastěji publikuje své články v týdeníku Wprost nebo deníku Rzeczpospolita a je spojovaný s pravicovými a konzervativními kruhy. PRL bez makijażu zaujme především jako kniha prezentující názory důležitého historika krakovské univerzity, který ovlivňuje směřování IPN a způsob nakládání s archivními materiály z dob nacismu a komunismu. Dudek publikoval mj. Walki uliczne w PRL 1956-1989 (1999), Ślady PeeReLu (2000), Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989-2001 (2002), Komuniści i Kościół w Polsce 1945-1989 (2003), Historia polityczna Polski 1989-2005 (2007). Moderuje publicistický pořad Kulisy III RP v polské televizi.


Nie jestem łowcą agentów: rozhovor s Antoni Dudkem


Ewa Toniak: Olbrzymki: Kobiety i socrealizm

Koporacja Ha!art, Kraków 2008

 

Druhá kniha se ke komunistickému Polsku, a přesněji socialistickému realismu 50. let, přibližuje z jiného úhlu pohledu. Ewa Toniak, žačka Marie Janion a pracovnice Instytutu Badań Literackich PAN, představuje obraz ženy v zrcadle výtvarného umění, literatury, filmů, propagandy nebo fotografie. Zajímá jí, jak sorela zobrazovala a používala ženské tělo, co žena symbolizovala nebo jaké místo ve veřejném diskursu měla v 50. letech sexualita. Všímá si také, jak se ikony PLR proměňují v současné době. Toniak se věnuje genderové problematice, zobrazování ženy v umění a kulturním stereotypům i v IBL, kde mimo jiné přednáší na postgraduálních Gender Studies.

„Socrealizm traktuję dosyć poufale. Nie mam z nim na pieńku. Nie obrażam się i nie wystawiam ocen. Zajmuję pozycję „sroki złodziejki”, która trafia zawsze tam, gdzie coś samo prosi, o uwagę. Tym czymś (Barthes nazywa to punctum), może być nieortodoksyjna poza wyrzeźbionych praczek, które w okresie surowych restrykcji w obnażaniu ciała i przysłowiowej już pruderii, ostentacyjnie i bez wstydu je eksponują. W dodatku w gmachu Muzeum Narodowego. Bezczynność murarek na płótnie Kobzdeja. Pełen mizoginicznej furii akapit z Dziennika 1954 Tyrmanda rozprawiający się z mitem „pań pracujących na budowie”. Czy roztańczona półplastyczna rzeźba Rolnika na warszawskim MDM-ie, który kończy w teatrze marionetek we współczesnej pracy Mai Gordon. Socrealizm oglądam i osłuchuję wyczulona na kategorię gender. Interesują mnie odpowiedzi na pytania: dlaczego robotnica jest Innym w pismach kobiecych około 1950 roku, a kobiece ciało i fizjologia lokują się w socrealistycznej sztuce po stronie abjektu; jak wygląda wizualna reorganizacja seksualności i pożądania w sztandarowych obrazach socrealizmu.“ (z úvodu ke knize)

 

Ukázka z knihy na Onet.pl


-lk-

06. 05. 2008

zpět

Polský institut
Studentská rada
Stránky jsou provozovány
za finanční podpory Studentské rady
Studentského fondu FF UK
a Polského institutu.

Stránky vznikly za finanční podpory
Semináře středoevropských studií
ÚSVS FF UK. Všechna práva vyhrazena.
Programátor: © Marekzprahy 2006
Grafik: © Faxim 2006
Celkem 924491 návštěv, dnes zatím 270 (2 online).