NÁMĚSTÍ JANA PALACHA 2, PRAHA 1

Odešel král střední Evropy

17. července 2009 zemřel polský filosof Leszek Kołakowski (*1927), jeden z nejvýraznějších a nejinspirativnějších myslitelů 20. století. Patřil rovněž k duchovním vůdcům protikomunistické opozice, kritizoval totalitní stát i polské národní stereotypy. Jeho jméno je spojováno s říjnovými protesty roku 1956, stal se obětí univerzitních „čistek“ v roce 1968, ve stejném roce emigroval a po pobytu ve Francii a Americe se natrvalo usadil v Oxfordu, přednášel na nejvýznamnějších světových univerzitách.V komunistickém Polsku patřil mezi zakázané autory, ale díky Kultuře a dalším emigračním časopisům se jeho texty dostávaly k polským čtenářům a inspirovaly generace studentů. Byl jedním z duchovních otců KORu. Věnoval se kritice marxismu, publikoval řadu esejů zaměřených na filosofii kultury, náboženství, ale také prozaické texty nebo filozofické pohádky. Polskou opozici ovlivnil především esej „Kapłan i blazen“, který se věnuje vztahu intelektuálů a moci. Gazeta Wyborcza ho u příležitosti jeho sedmdesátin korunovala „králem střední Evropy“. Ve věku 82 let král odešel.

 

Na czterech węgłach wspiera się ten dom, w którym, patetycznie mówiąc, duch ludzki mieszka. A te cztery są: Rozum, Bóg, Miłość, Śmierć. Sklepieniem zaś domu jest Czas, rzeczywistość najpospolitsza w świecie i najbardziej tajemnicza. Od urodzenia czas wydaje się nam realnością najzwyklejszą i najbardziej oswojoną. (Coś było i być przestało. Coś było takie, a jest inne. Coś się stało wczoraj albo przed minutą i już nigdy, nigdy nie może wrócić). Jest zatem czas rzeczywistością najzwyklejszą, ale też najbardziej przerażającą. Cztery byty wspomniane są sposobami naszymi uporania się z tym przerażeniem.

 

Rozum ma nam służyć do tego, by wykrywać prawdy wieczne, oporne na czas.

Bóg albo absolut jest tym bytem, który nie zna przeszłości ani przyszłości, lecz wszystko zawiera w swoim “wiecznym teraz”.

Miłość, w intensywnym przeżyciu, także wyzbywa się przeszłości i przyszłości, jest teraźniejszością skoncentrowaną i wyłączoną.

Śmierć jest końcem tej czasowości, w której byliśmy zanurzeni w życiu naszym, i być może, jak się domyślamy, wejściem w inną czasowość, o której nic nie wiemy (prawie nic).

Wszystkie zatem wsporniki naszej myśli są narzędziami, za pomocą których uwalniamy się od przerażającej rzeczywistości czasu, wszystkie zdają się temu służyć, by czas prawdziwie oswoić.

 

(Leszek Kołakowski: Kompletna i krótka metafizyka. Innej nie będzie. Innej nie będzie. Tygodnik Powszechny, 17. 7. 2009)

 

-lk-

19. 07. 2009

zpět

Polský institut
Studentská rada
Stránky jsou provozovány
za finanční podpory Studentské rady
Studentského fondu FF UK
a Polského institutu.

Stránky vznikly za finanční podpory
Semináře středoevropských studií
ÚSVS FF UK. Všechna práva vyhrazena.
Programátor: © Marekzprahy 2006
Grafik: © Faxim 2006
Celkem 908349 návštěv, dnes zatím 278 (2 online).